Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze okolica dziadyga. Zobacz również: inne znaczenia słowa “grzyb”.

Grzyby

Podgrzybek brunatny

Systematyka

Domena
jądrowce

Królestwo
grzyby

Nazwa systematyczna

Fungi

Systematyka Wikispecies

Kolekcja dzieł sztuki Wikimedia Commons

Zobacz parol grzyb w Wikisłowniku

Systematyka grzybów

Budowa grzybów

Grzyby (Mycota, Mycetes, Fungi (w l. poj. Fungus)) - królestwo należące do organizmów eukariotycznych, w stosunki od ujęcia systematycznego w randze królestwa czy też podkrólestwa. Bytowanie grzybów zaobserwowano we wszystkich strefach klimatycznych, przede wszystkim na lądach, rzadziej w wodach.

Do tej pory opisano ok. 120 tysięcy gatunków grzybów. Szacuje się, iż co roku charakteryzuje się przeciętnie 1700 nowych gatunków grzybów. Korzystając z danych uzyskanych z obszarów, na których rozpoznano większa część organizmów żywych, przypuszcza się, iż istnieje ok. 1,5 miliona gatunków grzybów (5 chłosta więcej aniżeli roślin nasiennych).

Spis treści

• 1 Drugi plan historyczne pozycji w żywym świecie
• 2 Charakterystyka
• 3 Odżywianie
• 4 Rozmnażanie
• 5 Systematyka
• 6 Rozbiór nieformalny
• 7 Oznaczanie grzybów
• 8 Zbieranie grzybów
• 9 Zobacz też
• 10 Grzyby w twórczości artystycznej
• 11 Przypisy
• 12 Linki zewnętrzne

Tło historyczne pozycji w żywym świecie

Ze względu na ograniczone zdolności ruchu, kategoria wzrostu i inność morfologiczną od zwierząt, w tradycyjnych podziałach uwzględniających dopiero co dwaj domeny świata ożywionego (systemy Arystotelesa, Linneusza i in.), grzyby zaliczane były do roślin, np. do niewydzielanej we współczesnych systemach grupy plechowców. W świadomości potocznej owszem jest potem. Oraz w uproszczonych wykazach mających wykorzystanie praktyczne (np. listach gatunków chronionych) grzyby bywają łączone z roślinami. Równie - w programach nauczania morał o grzybach (nauka o grzybach) bywa włączana do botaniki, a ogół grzybów zasiedlających dane otoczenie bywa znany jako florą albo od jakiegoś czasu mykoflorą. Współcześnie taki stan prawny jest traktowany za od rzeczy. Grzyby są uznawane za jedną z linii rozwojowych w obrębie supergrupy Opisthokonta (jednej z sześciu, na które podzielono jądrowce), do której zalicza się i m.in. zwierzęta. Poświadczeniem wspólnego pochodzenia grzybów i zwierząt są pewne cechy anatomiczne i biochemiczne (frekwencja wici u niektórych grzybów, frekwencja chityny, glikogenu i in.). Z kolei pewne cechy kiedyś uważane za łączące grzyby z roślinami (np. frekwencja celulozy) obecne są wyłącznie u lęgniowców, które dzisiaj odłączone zostały od grzybów i ulokowane w obrębie supergrupy siostrzanej na rzecz roślin - Chromalveolata.

Charakterystyka

W zasadzie grzyby to wielokomórkowe ewentualnie komórczakowe organizmy cudzożywne (głównie osmotroficzne), niezdolne do aktywnego ruchu, o ścianach komórkowych zbudowanych z chityny. W definicji tej są acz pewne nieścisłości. Prymitywne grzyby wielokomórkowe wytwarzają zdolne do ruchu, jednokomórkowe, uwicione zarodniki pływkowe, mają także czasami bliskich, jednokomórkowych kuzynów. Z drugiej strony do grzybów zaliczano kiedyś dodatkowo śluzowce będące zdolnymi do ruchu ameboidalnego komórczakami a lęgniowce Oomycetes - organizmy o trybie życia typowo grzybowym, jakkolwiek o ścianie komórkowej zbudowanej z celulozy i zaliczane teraz grupy Stramenopiles.

Odżywianie

• Saprofity (rozkładają martwe szczątki)
• Pasożyty (pasożytują na roślinach i zwierzętach)
• Symbionty - Współżycie z organizmami autotroficznymi ( Helotyzm i Mikoryza)

Rozmnażanie

Grzyby rozmnażają się:

• wegetatywnie
  • przez podział
  • pączkowanie
  • fragmentacje plechy
• płciowo
  • izogamia
  • anizogamia
  • oogamia
  • gametangiogamia
  • somatogamia
• przez zarodniki
  • ruchliwie (zoospory)
  • nieruchliwie (aplanospory)
  • endospory - zarodniki workowe=>(askospory), zarodniki sporangialne
  • egzospory - konidia, zarodniki podstawkowe=>(basidiospory)

Systematyka

Grzyby dzieli się na następujące typy (gromady) w botanicznym rozumieniu tej nazwy:

• Typ: skoczkowce (Chytridiomycota) - pewno takson parafiletyczny. Jednokomórkowi i posiadający wici kuzyni grzybów wielokomórkowych. Zaliczani podobnie często do (pod-)królestwa Protista. Frekwencja wici typu zwierzęcego dała detal do zaliczenia tej grupy, a co do jednego z nią pozostałych grzybów, do supergrupy Opisthokonta obejmującej również zwierzęta i wiciowce kołnierzykowe.
• Typ: sprzężniowce (Zygomycota)
  • Klasa: sprzężniaki (Zygomycetes)
• Typ: workowce (Ascomycota)
  • Klasa: drożdżaki (Saccharomycetes)
  • Klasa: szpetczaki (Taphrinomycetes)
  • Klasa: owadorośla (Laboulbeniomycetes)
  • Klasa: workowce właściwe (Ascomycetes)
• Typ: grzyby podstawkowe (Basidiomycota)
  • Klasa: podstawczaki (Basidiomycetes)
  • Klasa: rdze (Uredomycetes)
  • Klasa: głownie (Ustilaginomycetes, Ustomycetes)
  • Klasa: galaretniaki (Gelimycetes)
  • Klasa: teliaki (Teliomycetes)
• Typ: grzyby mikoryzowe (Glomeromycota)
• Typ: grzyby niedoskonałe (Deuteromycota, Fungi imperfecti) - wyuczony takson obejmujący grzyby pasożytnicze bądź pleśniowe o prymitywnej czy też uwstecznionej budowie, których właściwej przynależności systematycznej nie wolno określić ze względu na niedostatek rozmnażania płciowego.
• Typ: porosty (Lichenes) - trącący fałszem takson zawierający organizmy symbiotyczne zbudowane ze strzępek grzyba i komórek glonów. Budujące je gatunki grzybów pochodzą głównie z różnych grup workowców, wszak spotyka się również grzyby podstawkowe, a chociażby sprzężniowce.
• Typ: mikrosporydia (Microsporidia)

Owocnik huby na brzozie

Podział nieformalny

Z punktu widzenia laika (tj. nie-biologa) daje się utrwalić następujące (nieformalne!) grupy grzybów:

• grzyby kapeluszowe - inaczej makroskopowi przedstawiciele podstawczaków np. pieczarkowate, drobnołuszczakowate, borowiki i workowców np. smardz, trufla.
• grzyby jadalne - inaczej wybrane gatunki grzybów kapeluszowych, uznane za smaczne, a co najmniej nietrujące. Zresztą “jadalne” są również zakwas i niektóre gatunki pleśni związane z produkcją serów.
• grzyby trujące - grzyby, przede wszystkim kapeluszowe zawierające substancje trujące w ilości toksycznej na rzecz człowieka np. muchomor zielonawy.
• pleśnie - inaczej organizmy w postaci drobnego, średnio włóknistego nalotu pojawiające się na różnych “materiałach biologicznych”. Są to przeważnie przedstawiciele Zygomycota ewentualnie Deuteromycota
• grzyby pasożytnicze - przedstawiciele wszystkich taksonów grzybowych pasożytujący na innych organizmach, w szczególności kręgowcach i roślinach naczyniowych (bo to bez trudności zauważyć).
• grzyby wodne - rozpowszechniona gromada organizmów, występująca w wodach słodkich, zasolonych, w wodach bieżących i stojących w szerokim zakresie warunków fizycznych, chemicznych i biologicznych.

Znaczenie grzybów

Grzyby suszone

Grzyby jak jedyne organizmy mają artyzm do rozkładu ligniny a mają duże obrączkowanie w pobliżu rozkładzie celulozy. Są reducentami - ostatnim ogniwem w łańcuchu pokarmowym. Pozwala to na prawidłowy rotacja materii w przyrodzie. Bez nich gros ekosystemów lądowych pokryłaby gruba pokrywa nierozłożonych liści azaliż gałęzi, a zawarte w nich zależności nie wróciłyby do ekosystemu, iżby stać się apiać dostępnymi na rzecz rosnących organizmów. Duże obrączkowanie w przyrodzie mają porosty w charakterze pionierzy w zasiedlaniu niegościnnych siedlisk, kiedy skały azali piach. Są one również wyznacznikiem czystości powietrza na danym terenie. Grzyby z wieloma roślinami tworzą mikoryzę - szacuje się, iż od grzybów mikoryzowych zależy sprawne funkcjonowanie naokoło 90% roślin. Pewne gatunki grzybów są wykorzystywane w produkcji żywności. Niektóre z nich są przyczyną jej rozkładu prowadząc do skażenia jej szkodliwymi na rzecz ludzi toksynami. Inne, takie gdy Penicillum, są wykorzystywane do produkcji leków. Grzyby konserwuje się np. przez suszenie, marynowanie, kiszenie i zamrażanie.

Zbieranie grzybów
Zobacz więcej w osobnym artykule: grzybiarstwo.

Zobacz też

• grzyby halucynogenne
• grzyby rurkowe
• grzyby ciepłolubne
• grzybice
• porosty
• plechowce
• podstawczaki

Grzyby w twórczości artystycznej

Grzyby były natchnieniem na rzecz wielu artystów, np.:

• w poezji - Adam Mickiewicz - Dobry pasterz Tadeusz
• w malarstwie - Franciszek Kostrzewski (Grzybobranie-1860)

Przypisy

1. ↑ . W: Hans G Schlegel: Mikrobiologia ogólna. Stolica Polski: Wydaw. Naukowe PWN, 2000, ss. 71-82. ISBN 8301132906. 
2. ↑ Simpson, Alastair G.B.; Roger, Andrew J.. The real ‘kingdoms’ of eukaryotes. Current Biology. 14: R693-R696 (2004). ISSN 0960-9822. .

Linki zewnętrzne

• Grzyby w katalogu Open Directory Project

Kategoria: Grzyby